Eind mei ontving ik een kettingmail met een powerpointpresentatie die mij opriep om niet meer bij Shell of Esso te tanken. Doel: Het ontketenen van een prijzenoorlog aan de pomp. De tekst was zo knullig opgesteld dat ik er niet meer aan dacht, totdat ik een week of 2 later precies dezelfde oproep van een andere afzender ontving. Ik werd eigenlijk wel nieuwsgierig naar hoe een gigant als Shell op een dergelijke actie zou reageren, en stuurde de mail dus door naar L., die daar iets technisch doet. Wisten ze hier van, binnen die comfortabele schelp?
L. had er nog niets over gehoord en leerde mij een wijze les: Wist ik dat ongeveer 70% van de pompen in Nederland benzine van Shell of Esso leveren? (Dat wist ik niet.) En dat het anders waarschijnlijk van Q8 of Total was. (Dat wist ik ook niet.) En wist ik dat wanneer je benzine of diesel betrekt van andere leveranciers, dat je dan waarschijnlijk een bedrijf met de slechtste milieuperformance helpt? (Dat wist ik niet én dat wil ik niet.)
Bijna een maand later stuurde hij mij een interne memo. De e-mailactie was dus toch beland op de paarlenmoeren vergadertafels. Het antwoord van Shell: Help medewerkers om lastige vragen van familie en vrienden te beantwoorden. Prima natuurlijk, want met de berichtgeving van de afgelopen periode over de almaar stijgende benzineprijzen, zal menig medewerker in eigen kring hebben gemerkt dat de beste vrienden ook de strengste consumenten zijn. Met de bijbehorende kritiek en kwinkslagen. Maar als je dan kijkt naar de boodschap zelf, dan bekruipt mij het idee dat Shell haar medewerkers toch wel als een stelletje simpele zielen beschouwt. Er staat zoveel als: Dit is te ingewikkeld voor jullie om te begrijpen, dus als het onderwerp ter sprake komt, zeg dan maar gewoon dat wij het goedkoopste zijn. Herhaal dat drie keer. Dat doen wij in deze memo ook, zodat het bij jullie in het snappertje kan.
De kracht van de herhaling? L. vroeg zich af of hij en zijn vele duizenden collega’s nu voor propaganda werden ingezet (”… en dat staat niet in mijn functieomschrijving!”). Ik vond zijn ‘people, planet & profit’ benadering hoe dan ook een stuk aansprekender en tank dus gewoon weer bij de eerste de beste (Shell)pomp die mijn auto tegenkomt.
